3SPOOR BIJSTER
[00:00:00] Met een moedeloos gebaar haalt Herman Kaal het fluitje weer uit zijn mond. 65 jaar is hij nu en bijna tien jaar commissaris van de politie in Tilburg. Eigenlijk niet eens zo heel lang. Maar wat is de stad in die korte tijd veranderd? Al die nieuwe fabrieken zorgen voor heel wat baantjes. Daar komt allerlei volk op af en daarmee [00:01:00] ook meer vandalisme, burenruzies, knokpartijen.
Terwijl.
Hij heeft nu wel iets anders aan zijn hoofd. Het meisje van Kessels. Twee dagen na haar verdwijning is ze dood aangetroffen in de nok van de kerk. Niet dat hij niet eerder een moordzaak meemaakte, maar dat waren uit de hand gelopen café ruzies waarbij een dronken heethoofd een mes trok. Maar dit, dit is anders.
En de oude commissaris? Hij heeft geen idee wie zo'n gruwelijke daad kan hebben begaan.
Iedere dag komen talloze anonieme tips binnen. Met de hand geschreven op kleine kaartjes, vaak moeilijk te lezen, ja, bijna ondoenlijk om allemaal na te gaan. Maar nu heeft hij iets concreets [00:02:00] Timmerman Joseph Vlamings heeft vreemde vlekken ontdekt in de kerk Op de zondag na de moord trapt Vlaming weer het orgel in de kerk, zoals dat heet.
Dan stapt hij op de balgen zodat het instrument lucht krijgt en tot leven komt. En terwijl hij het orgel trapt, valt zijn timmermansoog op vlekken op die nieuwe planken vloer. Vreemde ja vocht blikken.
Grijzende commissaris met zijn markante lange baard stapt de kerk binnen en loopt langs het hoofdaltaar naar de houten trap die naar het koor leidt. De kerk is officieel wel klaar, maar niet alles is al helemaal afgewerkt. Het koor, de ruimte waar zich het hoofdaltaar bevindt, is nu nog niet veel meer dan een [00:03:00] sobere houten bak Karel ziet ze nu ook vreemde, verdachte vlekken
De politiecommissaris realiseert zich terdege hoe belangrijk dit kan zijn. Achter zijn rug wordt al gefluisterd dat de zoektocht naar het meisje chaotisch is verlopen, dat het te lang heeft geduurd, dat er te laat in de kerk is gekeken. Commentaar op de zoektocht die onder zijn leiding staat. Dit, dit moet hij grondig aanpakken.
Wat houterig zakt de zestiger door zijn knieën en bekijkt de vlekken van dichtbij
Aan een agent vraagt Karels een spons nat te maken[00:04:00] 
Het is misschien wel Brabants oudste cold case, want voor de moord op Marietje Kessels is nooit een dader veroordeeld. Maar 125 jaar later duiken er nieuwe archiefstukken op en zetten we het onderzoek voort. We spreken met familie, forensisch experts en advocaten en komen op onbekende locaties op zoek naar antwoord op de vraag wie vermoordde Marietje Kessels?
Je luistert naar Moord op Marietje. Een zesdelige serie van Het Geheugen van Brabant, de podcast van het Brabants Historisch Informatiecentrum. Mijn naam is Marilou Nillesen en dit is aflevering drie Spoor Bijster.[00:05:00] 
Ik meende vlekken te zien die mij aan bloed deden denken. Door ze enigszins nat te maken dacht ik ze beter door mijn loep te kunnen waarnemen. Verklaart de commissaris later. De planken worden in beslag genomen, maar bloed is er bij nader onderzoek niet meer op aangetroffen. Zou het handelen van Kaars hebben uitgemaakt bij het vinden van de dader?
Zou het nat maken van de vlekken van doorslaggevend belang zijn geweest? Was de moord op Marietje in deze tijd gepleegd, dan is het bijna ondenkbaar dat ze niet zou zijn opgelost. Bloedsporen, vingerafdrukken, DNA. Bewijsmateriaal te over om een dader aan te wijzen. Maar die technieken komen een ruime eeuw te laat voor Marietje.
Of toch niet? Maar stel er ligt bloed ergens op een houten vloer en dat trekt [00:06:00] daarin. Dan kun je dat na honderd jaar nog vinden. Ook na honderd jaar nog. Maar daarover vertel ik je straks meer.
Eerst neem ik je weer mee terug naar begin duizendnegenhonderd als het tijdschrift De Wereld Chroniek in duizendnegenhonderdtwee politiecommissaris Karels typeert als een knappe grijsaard met een wel gesoigneerde baard. Terwijl ik je nu hoor denken ja, en een oude onnozelaar die met een spons sporen uitwist.
Maar dan ga je voorbij aan die tijd en aan de beperkte forensische mogelijkheden en het grote aanbod aan misverstanden. Om een voorbeeld te noemen als er in 1919 in Sint-Oedenrode een moord wordt gepleegd op de directeur van de plaatselijke zuivel fabriek, vraagt de recherche in [00:07:00] Amsterdam de vingers van de verdachte te sturen, daarmee duidend op zijn vingerafdrukken.
Maar de veldwachter knipt daadwerkelijk de vingers af en stuurt die in een potje naar Amsterdam. Zo onbekend is het gebruik van vingerafdrukken dan nog in Brabant. En dit voorval speelt zich dus af bijna twintig jaar na de zaak Marietje Kessels.
Maar nu, nu los ik een belofte bij je in. Want je herinnert je het dagboek waarnaar Wendy Hoenkamp, nazaat van de familie Kessels, zo naarstig naar op zoek is. Voor het laatst gezien bij [00:08:00] Frits Esser, een uitgever in Tilburg die een lokaal blaadje uitgeeft. Maar dat blaadje gaat ter ziele en van Frits Esser wordt nooit meer iets vernomen.
Tot ik Wendy bel.
Ja, want jij hebt wel nieuws over jouw zoektocht naar het dagboek, toch? Ja klopt. Ik ben anderhalf jaar na dat ik mijn zoektocht startte heb ik hem gevonden. Frits Esser Ja. En dat was toch een hele leuke en interessante zoektocht. Maar waar het eigenlijk op neer komt is dat het manuscript heeft hij niet meer en waarschijnlijk bestaat het ook niet meer.
Maar dat is ja, dat is hoe ver ik nu ben gekomen in elk geval. [00:09:00] Wel wel een uitkomst, maar niet de uitkomst waarop we hoopten. Ja, inderdaad. Inderdaad ja. Ik was ook echt super teleurgesteld om dat te horen. Eerlijk gezegd, ik dacht ook echt dat het hiermee ophield. Totdat. Ik samen met Christian de dozen met archiefmateriaal bekijk die we van Ed Schilders hebben gekregen.
Ed schreef in 1988 het boek Moordhoek over de zaak Marietje Kessels en deed daarvoor buitengewoon diepgravend onderzoek. En in een van die dozen met daarin al het materiaal wat Ed voor zijn boek verzamelde, stuiten we op een lokaal Tilburgs tijdschriftje. Meerdere tijdschriften. Hey Chris, kijk eens hier.
Oh, zijn er nog wel blaadjes? Dit is uit het archief van Ed Schilders. Die heeft daar gewoon blaadjes met halfblote dames. Ja, maar kijk, kijk. Hoofdredactie [00:10:00] Frits F. Esser. Dit zijn die blaadjes. Oh, dit zijn de krantjes waarin... dat dagboek of stukjes daaruit in ieder geval. Oh hier de moord op Marietje Kessels.
Oh, die heb jij. Nou, dit is dus ja, dit is echt met het met het handschrift van vader Kessels. Zie je dat? Ja, het is echt een kopie uit het originele dagboek. En wat staat er? Daar staat. Ik dacht dat mijn hart uit elkaar sprong toen ik de bodem betrad der plaats waar dat drama werd gespeeld. Wat ik toen gevoelde is niet te beschrijven.
Mijn geest was als het ware van het lichaam gescheiden. Wat om mij heen geschiedde. Ik hoorde en zag niets. Voor mijn oog en voor mijn oor, voor mijn hart stond alleen de arme Maria.
Treurig. On the fact I'll be home [00:11:00] tonight. Ja, ik krijg er zelfs een beetje koud van. Cause I never saw this. Oh has a place to call home and mine But I'm sure I would find it Just not too nice
Toen ik de bodem betrad. Ik denk dan dat Vader Casas ook op het verwurzel is geweest. Dus ja, waar Maria gevonden is. Ja, want die ja, die bodem, dat is natuurlijk die put tussen die gewelven. Ja. Ja, hij moet daar wel gestaan hebben. En dit is dus wat hij, nou ja, in zijn handschrift, zijn woorden, wat hij voelde.
We would lay in this bed.
Oh, I'm hoping someday you would realize that[00:12:00] 
On the fact I'll be home tonight. Cause I never saw this Net als we het niet meer verwachten, worden we gegrepen door de woorden van Mathieu Kessels. Woorden waarmee hij probeert te beschrijven wat hij voelde toen hij stond op de plek waar Marietje werd gevonden, hoog boven in de Heilig Hart kerk van Tilburg.
Woorden van een vader op een kwetsbaar moment. Woorden van 125 jaar geleden. Woorden die ons even de adem ontnemen Cause I would leave the day after tomorrow. I'll make sure you won't even know. And I'll spare you the pain of which I gave away. And I'll write you [00:13:00] a letter home. Cause I'm sure I would find it The place to call home
Ik vind het belang van een cold case is dat is eigenlijk meervoudig. Ik ik vind, maar dat is mijn persoonlijke mening. Ik vind het vooral heel erg belangrijk voor het slachtoffer, ook al is die er niet meer bij. Maar uit respect voor het leven wat is weggenomen, maar ook voor de nabestaanden. Die moeten gewoon weten wat er gebeurd is, wie het gedaan heeft.
Je hoort Carina van Leeuwen. Als forensisch rechercheur was ze betrokken bij landelijk bekende zaken als de Schiedammer Parkmoord en het identificatie proces na de vliegramp in Tripoli. Carina is al bijna twintig jaar cold case rechercheur en nu zit ze tegenover ons [00:14:00] en tegenover de archieven van Brabants oudste cold case.
De zaak Marietje Kessels Maar ik vind het ook. We hebben met z'n allen afgesproken dat dat niet mag. Dus ook het is ook een, een signaal naar degene die dit gedaan hebben. Al of niet met opzet, al of niet in paniek. Daar heb ik, heb ik geen oordeel of veroordeling over. Maar dat is wel een signaal van dat je er niet mee wegkomt.
En het heeft natuurlijk ook een belang dat je een zaak wil oplossen, want misschien voorkom je er ook een volgende zaak mee. Dus het is meervoudig. Maar ja, voor mij persoonlijk is het vooral wel voor de slachtoffers en de nabestaanden. Soms is opheldering ook genoeg. Ja, en natuurlijk willen ze. Soms is opheldering genoeg.
Het is voor de eerste keer dat ik het zo bezie. Want ja, voor Chris en mij zijn de feiten leidend. En toch, ergens in ons achterhoofd zit de zoektocht naar de dader. Je wil opheldering en stiekem ook gerechtigheid. En natuurlijk willen ze het [00:15:00] liefst dat het echt helemaal opgehelderd wordt. Maar het feit dat we het niet vergeten zijn, dat we nog altijd bezig zijn met een zaak, dat we toch bepaalde antwoorden kunnen geven, is voor hen al zo belangrijk.
Carina vertelt enthousiast en honderd uit, maar kijkt ondertussen met een schuin oog naar de kar met archiefdozen die Chris de kamer in rijdt. We hebben daar op die kar. Daar staat eigenlijk al het materiaal wat er van die zaak bewaard is gebleven. Ja, fantastisch. Mijn handen jeuken. Ja, ja, ja. Ja. Ja, wij noemen dat stukken van overtuiging.
Stukken van overtuiging of SVO's. Want wij korten natuurlijk alles af. Maar dit is. Dit is wel geweldig dat dit er nog is. Want ik denk wat jij terecht zei kijk het rechtbank dossier. Je hebt een politiedossier en een rechtbank dossier. En in het politiedossier zit altijd veel meer. Dus het is heel mooi dat jullie daar ook nog wat van hebben.
En een advocaat krijgt ook altijd veel meer. Dat er zoveel archieven, zoveel informatie bewaard is over deze 125 jaar oude [00:16:00] zaak is bijzonder, vindt Carina. Dus het is geweldig dat jullie die stukken hebben. Onze sporen mogen niet zo lang bewaard worden. En die bewaartermijnen, dat ligt ook een beetje aan wat voor delict het is.
Maar dat is wel ingewikkeld. Bijvoorbeeld het DNA mag tachtig jaar bewaard worden, maar sommige sporen die daarmee te maken hebben, moeten we bij wijze van spreken na twintig of 25 jaar weggooien. Dus van al deze sporen hier, daarvan wordt een forensisch rechercheur enthousiast. Het is geweldig dat jullie die stukken hebben.
Maar voordat je met al die sporen aan de slag kunt, benadrukt ze allereerst hoe belangrijk context is om zo te bepalen of informatie relevant is of niet. Want welk verhaal vertellen sporen eigenlijk? Die context van het verhaal is altijd heel erg belangrijk en wij werken ook altijd met scenario's. Hoe zou dit daar terecht zijn gekomen?
Welke andere scenario's zijn er nog meer en kunnen we die uitsluiten of juist niet? [00:17:00] Dat context belangrijk is, geldt voor forensisch onderzoek, maar ook voor het bestuderen van de tijdschriftjes in het archief van Ed Schilders. Context en dan scenariodenken om zo tunnelvisie te voorkomen
We maken een kleine sprong terug in de tijd. Chris en ik zitten nog altijd op zijn werkkamer met op de tafel voor ons uitgespreid het stapeltje dubieus uitziende tijdschriftjes. Maar daarin leken we zojuist wel woorden uit het verloren gewaande dagboek terug te [00:18:00] vinden. Maar dit is maar een kort fragment, want het is een foto uit het dagboek en dan houdt het op.
En dan staat er onder geschreven: Dit zijn de laatste dramatische woorden uit het manuscript van vader Kessels. De weergave daarvan werd door Weekend Post authentiek gehouden, dus in zijn geheel overgenomen in de stijl van schrijven rond het jaar duizendnegenhonderd. Woorden uit het originele manuscript van Matthieu Kessels.
Dat staat hier tenminste gedrukt in zakelijke letters, ingetikt door die uitgever Frits Esser. Of door een redacteur. Want als we het handschrift van vader Kessels in de rest van dit artikel zelf niet meer kunnen zien, is het dan wel allemaal echt van zijn hand?[00:19:00] 
Dan staat daar nog onder. Aan dit document zou vader Kessels nog met een potlood geschreven onvolledige verklaring toevoegen. En dan wordt er weer geciteerd uit het manuscript. O ja. Wat staat er dan? Dan staat er de verontwaardiging over de gruweldaad te Tilburg gepleegd. Vandaar de bijzondere belangstelling om de juiste toedracht deze mysterieuze geschiedenis te vernemen.
De menigvuldige verkeerde onjuiste voorstellingen hiervan deden mij besluiten dit boekje samen te stellen teneinde de deelnemende puntje puntje puntje. Ja, dat vind ik dus heel vreemd, want dit zou hij volgens Weekend Post zou vader Kessels dit eronder hebben geschreven. Maar ik geloof helemaal niks dat die opmerking door haar vader met potlood zou zijn toegevoegd.[00:20:00] 
Ja, waarom geloof je dat nou niet? Nou, geen vader, geen moeder heeft het over de mysterieuze geschiedenis. Als je kind verdwenen is en vermoord. De verwarring slaat toe. Wat is nou authentiek en wat niet? Wat is nu geschreven door Matthieu Kessels en wat door de redactie van Weekend Post? Vertwijfeld bladert Christian de krantjes verder door.
Hij legt de verschillende uitgaven in chronologische volgorde en zoekt er alle artikelen over de moordzaak in op. Het eerste artikel begint met wat er op woensdag 22 augustus duizendnegenhonderd gebeurde de vermissing van Marietje. Duidelijk geschreven door de redactie van Weekend Post, maar halverwege staat plots een uitleg over het manuscript.
Pas na 74 jaar zou het bestaan van dit document door Weekend Post worden opgemerkt. En dan gaat het daar verder en dan begint eigenlijk het verhaal opnieuw. Het [00:21:00] was woensdag 22 augustus duizendnegenhonderd dat Maria tegenover of nee, tegen ongeveer half elf s morgens hare mama kwam vragen om des namiddags daar haar vakantie was een plezierritje te mogen maken.
Dit zou dus wel kunnen. Dat is dan denk ik wel van hemzelf. Ja, omdat ook een woord als hare mama. Ja, dat is echt van hemzelf. Maar ik had hier ook zo'n stukje waar toevallig mijn oog op eh. Haar vader, de heer M.J.H. Kessels, zit te ontbijten daar hij even op reis wil gaan naar Nijmegen. Maria ziet dat hij een witte vest draagt en merkt op dat het triestig weer is en vraagt: Pa, zoudt u geen andere vest aantrekken, want er komt misschien regen.
Maria haalde het vlug. Pa trok het aan, nam afscheid en ging op reis. Het was 9.00u 's morgens. Hij zag dus Mia niet meer terug. Als dit dus uit het manuscript komt, ja, dan heeft hij [00:22:00] dat niet zelf geschreven. Ja, ik heb ergens heb ik toch het, maar goed, dat is gewoon wishful thinking. Misschien maar dat ik gewoon wil dat hij dit heeft geschreven, maar op de een of andere manier dus dat hij het met een soort van afstand heeft proberen te schrijven.
Nee, jij gelooft dat niet, dat weet ik. Maar ja. Dus niet niet als dagboek heeft gaan schrijven, niet in de ik-vorm is willen gaan schrijven, maar met, met, ja, met afstand is proberen te schrijven. We kijken elkaar aan, maar weten allebei het antwoord niet. Want als dit door Mathieu Kessels is geschreven, waarom dan in de derde persoon?
En ik vraag me af is er wel echt ooit een dagboek geweest? Of is dit verzonnen door een handige uitgever? En toch, als we verder lezen in die beduimelde tijdschriftjes uit 1974 vinden we heel precieze details. Letterlijke citaten van Marietje ook [00:23:00] ontbijttafelgesprekjes met haar vader. Feiten die alleen iemand kent die heel dicht bij het gezin Kessels stond, die er deel van uitmaakte.
Maar wie?
Dit is natuurlijk een unieke zaak en iedereen weet wie Marietje Kessels is. Maar wat we natuurlijk tegenwoordig hebben met honderden zaken kun je dat niet meer doen. Maar dit ziet er echt geweldig uit. Want een hemdje, een wit rokje en een boezelaar. Geweldig. [00:24:00] Twee brieven en een envelop. Elf printjes. Een grijze pantalon.
Van wie zou die zijn? Terug naar Carina van Leeuwen, forensisch rechercheur die door de lijst van stukken van overtuiging bladert en zich afvraagt van wie die grijze pantalon is geweest. Als iemand die vraag had kunnen beantwoorden, dan is het onze oude commissaris wel. Maar hoe goed Carls en zijn agenten ook hun best doen, soms wordt de boot behoorlijk gemist doordat bijvoorbeeld de meest voor de hand liggende vragen niet worden gesteld of belangrijke informatie niet genoteerd.
Terwijl Carls wel buiten de kaders probeert te denken. Voor zijn tijd soms vrij innovatief en proefondervindelijk. Als bijvoorbeeld blijkt dat er 's avonds licht in de toren van de kerk is gezien op een moment dat er normaal nooit licht brandt, stuurt hij [00:25:00] enkele agenten op pad. Die moeten door de toren lopen met allemaal een andere lichtbron.
Eentje met een kaars, gevolgd door eentje met een lantaarn, dan weer een met gaslicht en een met gas gloeilicht. Pas als getuigen zeggen: ja, dat laatste, dat is het licht dat we zagen, is hij tevreden. En als Carls verneemt dat omwonenden gegil vanuit de kerk hebben gehoord, schakelt hij een groep kinderen in om op verschillende plekken te gaan roepen om zo exact te achterhalen waar het gegil vandaan moet zijn gekomen.
Ook forensisch rechercheur Carina van Leeuwen vindt het werken met stand-ins bijzonder. En ze hebben dus kinderen in de kerk gezet en op verschillende plekken laten gillen. Wauw. Om te kijken waar het dan was. Ze hebben aan een meisje van dezelfde leeftijd ongeveer en dezelfde lengte gevraagd. Of althans eigenlijk aan haar vader: mogen we dat meisje mee de trap op nemen?
En dan om te zien waar dan [00:26:00] verwondingen aan het lichaam komen. Dus dat vind ik wel heel heftig. Dat zouden we tegenwoordig niet meer doen, denk ik. Maar goed, dat, dat zegt wel iets over hoe, ehm, nou ja, hoe serieus ze dit opgepakt hebben. Ja. Maar het is blijft natuurlijk fascinerend dat het uiteindelijk niet is opgelost.
En dat vind ik, en dan zeg ik het zelf, het woord opgelost, opgehelderd. Want misschien is het wel opgehelderd, want iedereen wijst dus nou ja, een bepaalde richting, maar het is nooit tot een veroordeling gekomen. Nee. Nee. En dat vind ik dan weer fascinerend. En dat kan weer de, de tijd zijn. En nou ja, de verschillende status die mensen hadden.
Zeker als het over de kerk gaat. Dat het daarmee te maken heeft. En dat zouden we toch nu hoop ik allemaal niet meer hebben. Nee.
Terug bij de afleveringen van Weekend Post, de tijdschriften met de mogelijke delen van het dagboek, blijft het voor Chris en mij puzzelen wie nu precies wat heeft geschreven. Papa, ons Mia is weg. Het was een echo van zijn voorgevoel. Zijn [00:27:00] antwoord was Och Philomena, de naam zijn van vrouw. Wees bedaard, denk niet dadelijk het ergste.
Misschien zal ze spoedig gevonden zijn en zou het niet wel aan. Dan denk hij die ze u gaf, heeft ze u ontnomen. Dat vind ik eigenlijk ook wel raar dat als je vrouw ongerust is dat je zegt nou ja, ze worden wel weer gevonden en anders moet je maar bedenken nou, dan is ze gewoon door God meegenomen en het is allemaal weer prima.
Ja, goed, oké, maar dit is ook. Dit is geen spreektaal. Dit is hoe mensen schrijven natuurlijk. En ook de godsvruchtigheid laten zien. Welke waarde kunnen we hier nu aan hechten? Voor de zekerheid neem ik contact op met Ed Schilders, in wiens archief we deze blaadjes aantroffen. Het dubbele gevoel dat wij hebben bij het bekijken van de afleveringen met daarin het verhaal over Marietje en het fragment uit haar vaders dagboek.
Dat herkent hij. Ed had dezelfde aarzeling toen hij de blaadjes [00:28:00] las, omdat verifiëren van de bron niet mogelijk was. Een belangrijke bron, maar ook oncontroleerbaar, vat hij samen. En juist daar zijn Chris en ik uiteindelijk naar op zoek. Naar controleerbare informatie, naar feiten in onze archieven, naar betrouwbare sporen uit het verleden.
Nou, ik baalde eerst wel een beetje omdat ik echt wel hogere verwachtingen had van die [00:29:00] krantjes en dat dagboek. Maar toen dacht ik naderhand dacht ik nou, dit is eigenlijk toch wel heel bijzonder. Want ja, we wilden gewoon iets anders dan alleen officiële archiefstukken. We wilden ook een document dat gewoon meer persoonlijk zou zijn.
En dat hebben we nu. Ja, en dat is denk ik ook de grote waarde van die paar handgeschreven regels. Zijn wel de laatste regels uit zijn dagboek. Niet de informatie, maar het gevoel. Ja, en dan ook wel echt heel veel gevoel. Echt wel zijn zijn diepste gevoelens terwijl hij daar staat en aan zijn dochter denkt.
Echt op de plaats waar ze werd gevonden. Dichterbij met Joop Kessels kun je wat dat betreft niet komen. Nee, echt niet.[00:30:00] 
Maar het manuscript zelf blijft zoek en dus geen nieuw bewijs voor ons. Dit spoor is als het ware uitgewist, tientallen jaren geleden al door de Tilburgse uitgever Esser. Volgens Wendy Hoenkamp, die Esser sprak, bestaat het ook niet meer
Zoals Chris en ik worstelen met het spoor van het dagboek, zo worstelt Karels met alle mogelijke sporen. Sommige gaat hij zelf na, maar andere worden hem in de schoot geworpen. Want even buiten de kerk wordt hij aangesproken door de schilder August Mutsaers, [00:31:00] die bij de kerk aan het werk was. Mutsaers is zenuwachtig.
Hij heeft gezien hoe Johan van Istendaal, de koster van de kerk, Marietje mee de kerk in had genomen. Later stopte diezelfde koster hem een pakketje in zijn handen met de opdracht zich ervan te ontdoen.
Koster Ik zie u nog met dat pakje op de trap staan. Maar Koster, als ik het geweten had wat daarin was, begrijpt u toch wel Koster dat ik het niet meegenomen had?
Maar Mutsaerts schoot het pakketje niet weg in de hoop er wat poetslap in te vinden. Maakte hij het thuis open en vindt daarin kleren. Kleren van een jong meisje. De schilder heeft inmiddels gehoord van het vermiste kind en vanaf dat moment heeft hij geen rust meer. Hij spreekt op straat politiecommissaris Carels aan en de oude [00:32:00] diender twijfelt geen moment en arresteert direct de koster op verdenking van de moord op Marietje Kessels.
En dan zijn er misschien zelfs nog bloedsporen op het koor van de kerk. Carels haalde er dan wel zijn spons overheen, maar dat hoeft niet te betekenen dat de vlekken die hij vond zijn uitgewist. Maar stel er ligt bloed ergens op een houten vloer en dat trekt daarin. Dan kun je dat na honderd jaar nog vinden.
Daar zijn wel voorbeelden van dat je met, met bepaalde onderzoeken wij noemen dat luminol onderzoek en luminol is een, een stof die reageert met het ijzer wat in het bloed zit en dat gaat oplichten. Dus dan zie je op het oog zie je niks. Maar als je daar dan met dat luminol aan de gang gaat, dan ligt wat ooit eens bloed is geweest op.
En dat kunnen we dan bemonsteren. En met een beetje geluk vind je daar dan ook nog het DNA-profiel in.[00:33:00] 
Te midden van alle andere archiefstukken die haar al omringen, legt Chris het kleinste bewijsstuk uit het dossier over Marietje Kessels voor Carina neer. Een minuscuul klein envelopje met daarop het keurige handschrift van Karels.
Nou, er staat een nummer. De datum twaalf juli duizendnegenhonderdéén inzake de moord op Maria Kessels uit Tilburg twaalf juli duizendnegenhonderdéén. De commissaris van politie. Dat deed de commissaris van politie nog. Daar hebben ze tegenwoordig geen tijd voor. Ja, je begrijpt, ik. Ik kijk nu in het envelopje, want dat is open.
Ik ga er natuurlijk niet aan zitten, want als forensisch gaan we nergens met de blote handen aan zitten. En ik zie inderdaad een stukje hout wat hier en daar kaal is en er zit groene verf op. Ja, ik wil natuurlijk vooral weten waar dit vandaan komt. Want komt dit van de plaats delict? Dan word ik hier natuurlijk heel warm van.
Maar dan moet je net wel de context weten. Maar ik word [00:34:00] hier alweer heel blij van. Alleen al dat envelopje. Ik vind het fantastisch. Ja, een pareltje hè? Ja, dat is een pareltje. Het is uit alle dozen het archiefstuk dat de meest rechtstreekse brug heeft naar duizendnegenhonderd. Dit kleine stukje hout dat eerder naast Wendy zo tot tranen roerde.
Dit archiefstuk met mogelijk een directe connectie met de plaats delict met het misdrijf. Maar wat vertelt het ons? Of wat zou het ons kunnen vertellen? Welk geheim houdt het voor ons verborgen? En wat is de context? Maar dat weten we natuurlijk niet, want er staat hier natuurlijk ook helemaal niet waar het vandaan komt.
Er staat alleen wat het is en waar het bij hoort. En dan nou twee keer wordt eigenlijk de datum van het delict genoemd, maar niet waar het vandaan komt. Ja, dat zou nu natuurlijk not done zijn, maar toen was natuurlijk. Ja, het was duidelijk, want het was maar één zaak en dat was deze zaak en het was in de kerk, dus dat weet iedereen.
Maar voor [00:35:00] nu mis je de context van wat dit is. Want is dit nou ja, een referentie stukje Of is het een stukje van de plaats delict? Dat zie je natuurlijk niet. En afhankelijk daarvan is het mogelijk goud wat je in handen hebt en mogelijk ook waardeloos. Ja, ja, ja, die kerk zou natuurlijk goud zijn. Maar de kerk, die is vijftig jaar geleden gesloopt.
Ja, dat is natuurlijk super jammer dat dat er niet meer is. Want het is ook niet zo dat bijvoorbeeld de de vloer van de kerk ergens anders is gebruikt, hè? Chris kijk me aan. Die vraag hebben we onszelf nooit gesteld. Want zou er nog ergens hout te vinden zijn uit die Tilburgse Heilig-Hart-Kerk?
Ga ter rade bij collega Sterre van het Regionaal Archief Tilburg en zij wijst me op een bijzonder bedrijf[00:36:00] 
Batenburger Jan Peters begon als hobby een winkeltje in kerkelijke kunst En zo bracht hij in de jaren zeventig op de Imperial van zijn Kever een houten beeld van de heilige Franciscus naar zijn woning in Batenburg, gevonden in een klooster in Noord-Holland.
En niet veel later sleepte Peters het complete interieur van een te slopen kerk in Tilburg in de wacht. Ja, de Heilig Hartkerk aan de Noordhoek, onze kerk. Peters winkeltje aan huis in Batenburg is inmiddels uitgegroeid tot Fluminis, een wereldwijd toonaangevend bedrijf gevestigd in Horssen in Gelderland en gespecialiseerd in de verkoop van kerkelijke kunst, meubels en complete interieurs van kerken en kloosters.
Het lijkt een enorm schot voor [00:37:00] de boeg, maar wie niet waagt. Ondertussen belooft Chris terug het archief in te duiken op zoek naar iets wat de herkomst van het kleine stukje hout in het envelopje prijsgeeft. Want iedere keer dat je het archief doorzoekt, al heb je het al tien keer bekeken, maar dit keer met een andere.
Een nieuwe vraag. Iedere keer kun je dan worden verrast. . Zijn
we iets op het spoor of lopen ook deze sporen op niets uit?[00:38:00] 
De archiefdozen op de kar die Chris voor Carina heeft klaargezet, staan letterlijk bol van de getuigenverklaringen waarvan Herman Kaal en vele nog zelf met de hand heeft geschreven. We herkennen zijn handschrift inmiddels uit duizenden, maar de dozen bulken ook van de anonieme tips die Kaal moest nagaan.
Van de talloze details over wie wat had gezien, had gezegd of gehoord, of juist niet. En van vooral heel veel tegenstrijdigheden. Ook de oude commissaris was in duizendnegenhonderd vast regelmatig het spoor bijster. Ja, nu? Ja, nu zou het heel anders zijn gegaan. Door het misbruik van Marietje moeten er onweerlegbare sporen te vinden zijn geweest.
En vroeger kon je dan geen DNA-onderzoek doen en tegenwoordig kan dat wel. Het is vaak dat wij in oude [00:39:00] zedenzaken waar toen geen DNA is aangetroffen, bijvoorbeeld in de negentiger jaren, doen we nu onderzoek en dan vinden we wel DNA. Maar toen kon dat natuurlijk helemaal niet. Maar goed, er is. Er is duidelijk heel, heel, toch heel gedegen onderzoek gedaan.
Ik ben daar wel van onder de indruk, want we hebben het wel over 1901. 1900. Dus dit is wel heel indrukwekkend. Dit is wel een heel lang verhaal voor jullie. Maar goed, daar kun je wel in knippen. Ja, we knippen er wel iets uit. Ja. . Misschien
had DNA-onderzoek ervoor kunnen zorgen dat de koster Johan van Istedaal vast had blijven zitten, maar hij wordt vrijgelaten. Een getuige die hem in de kerk had gezien, trekt later zijn verklaring in. [00:40:00] En de schilder August Mutsaers lijkt zelf een turbulent en gewelddadig verleden te hebben. En hij was het immers ook die het pakketje met de kleren van Marietje in bezit had.
En dus wordt August Mutsaers kort na de arrestatie van de koster zelf ook gearresteerd door Karels. Maar welk overtuigend bewijs heeft de commissaris hiervoor? Het is. Het is wel onaardig gezegd rommelig. Weet je, het is een beetje door elkaar. Die. Het is niet heel erg in die zin. Het is heel veel, maar het is niet geordend op logica.
Het bezoek van Karina aan de Citadel loopt enorm uit en om ervoor te zorgen dat ze op tijd is op haar volgende afspraak loop ik met haar mee door de bossen binnenstad. Ze zegt dat Christian en ik mazzel hebben, dat we een goed setje zijn, dat we zo goed op [00:41:00] elkaar zijn ingespeeld. Iets waar ik een beetje om moet lachen, hoewel ik weet dat het klopt.
Ons gesprek gaat over hoe je kunt worden gegrepen door onderzoek. En dat herkent Karina onmiddellijk. Dat merk ik al snel. Want ondanks haar bezwering dat ze er de volgende weken helaas niet aan toe zal komen, vind ik de volgende dag, op zaterdagochtend, al een rapport van vijf pagina's in mijn mailbox.
Een lange lijst met zaken die haar opvallen aan de getuigenverklaringen van de betrokken medisch specialisten. Zo staat Karina ervan te kijken hoeveel sporenonderzoek er is verricht dat er vier artsen bij het onderzoek worden betrokken en drie hoogleraren. Daartegenover staat dat er opmerkelijke speculaties worden gedaan en dat nergens de vraag naar boven komt waar het plaats delict is.
Ook de rol van commissaris Karels valt Karina op. Hij beschrijft heel veel, maar laat soms [00:42:00] belangrijke vragen achterwege. Van de vindplaats van het stukje hout tot de rol van de kerk. Wat dat betreft is het met de ogen van nu een wat merkwaardig onderzoek, vindt ze.
Hoewel Karels in 1900 al 65 jaar is, zal hij pas in 1912 het korps verlaten. 77 jaar is hij dan en vier jaar later overlijdt hij, 82 jaar oud. Een type van krachtigen, prachtigen grijsaard wordt hij genoemd. Eerlijk, onkreukbaar, plichtsgetrouw, maar humaan en vriendelijk. Nog zien we hem met de platte pet met het zilveren wapentje van Tilburg op het blozend gezicht met groote blonde baard zijn dienst verrichten.
Licht was die niet. Nee, [00:43:00] licht was zijn dienst niet. Zeker de zaak Marietje Kessels moet hem hebben aangegrepen. Dat kan niet anders. Maar nergens een woord over haar. Ondanks zijn grote rol in het politieonderzoek naar deze moord. Groot gewicht van de verklaring van de commissaris, noteert advocaat Pels Rijcken in zijn dossier.
Maar later schrijft hij erbij Inzicht van de commissaris van politie vergrijst in de praktijk. Wat zou Pels Rijcken daar precies mee hebben bedoeld? En wat bezielde deze protestantse advocaat zich in dit katholieke wespennest in Tilburg te steken? En ik weet wel, hij was protestant in dit katholieke Breda en, en de kerk die dus aangevallen werd, want de pastoor die die was dan eigenlijk toch wel voor iedereen toch wel de schuldige.
En toen zijn er hier toch wel stenen door de ruiten gegooid en met bloed beschreven brieven van meneer [00:44:00] Paul Rijcken. Dan moet je toch maar uit je hoofd laten om die mutsers te verdedigen. . I
saw the ships leave early this morning bright. And I felt the urge to scream, but I kept inside 'Cause the worst days always end with night Oh my watery eyes in the morning
De volgende aflevering van Moord op Marietje hopen we samen met Carina verder te komen met het stukje hout in het archief. Je zou zelfs een sous onderzoek kunnen doen zoals wij dat noemen. Stel dat er ergens een [00:45:00] vloer is waar een stukje uit is, zouden we kunnen kijken of dit erin past. En bezoeken we het woonhuis van Frans Pels Rijcken, de jonge, doortastende advocaat van de enige verdachte in de zaak Marietje Kessels, die ooit voor de rechtbank werd gebracht.
Kijk, hij heeft natuurlijk veel meer gedaan dan alleen in die zaak Marietje Kessels. Maar ja, dat was toch wel omdat het zo dramatisch was natuurlijk. Het ging om een meisje van elf die vermoord is. Abonneer je op onze podcast Het geheugen van Brabant Moord op Marietje en mis geen enkele aflevering. Te vinden in je favoriete podcastapp en via BHIC punt NL slash Marietje.
Met dank aan het podcast team collega's Margot, Nienke en Mathilde voor het meedenken en alle op en aanmerkingen. Anton voor zijn rol, dit keer als commissaris Karels. Marvin voor zijn kritische oor en zijn geduldige zoektocht naar de [00:46:00] juiste klankkleur. En onderschat ook nooit het belang van een goede eindredacteur.
En die rol is weggelegd voor Christian. Met speciale dank dit keer aan Carina van Leeuwen, die ons heeft geïntroduceerd in de wondere wereld van forensisch onderzoek. En dank aan Wendy Hoornkamp en Ed Schilders voor hun medewerking aan deze podcast. En tot slot deze prachtige soundtrack. A Home by Tonight is geschreven en gezongen door de Brabantse singer songwriter Imme.
I'm sure I would find it. Cause I would leave the day after tomorrow. I'll make sure you won't even know En ben jij nou benieuwd naar het vervolg van deze podcast? Begin maart staat de vierde aflevering online 'Cause I'm sure I would find it. The [00:47:00] place to call home