DEEL1 NIEUWE GETUIGEN
[00:00:00] Zelden of nooit werd er een misdaad gepleegd dat zozeer op het gemoed heeft gewerkt van bijna het gehele Nederlandse publiek als de afgrijselijke daad waarvan dit strafproces het gevolg is. Toen in het laatst van augustus van het vorig jaar door de nieuwsbladen de mare werd verspreid van de geheimzinnige verdwijning en daarmee van de afgrijselijke moord van het elfjarig meisje, ging er een schok, een rilling, een huivering door het land, en al naar gelang van meerdere bijzonderheden bekend werden, nam de onrust en de afschuw over de wandaad steeds meer en meer in hevigheid toe[00:01:00] 
Heb jij ook wel eens het gevoel dat je een verhaal al kent? Dat je het al eens eerder hebt gehoord? Je weet misschien niet meer precies hoe het gaat, maar ergens gaat er wel een belletje rinkelen. Nou, dit is zo'n verhaal. Zo'n verhaal dat van generatie op generatie wordt doorverteld. Iedere keer net iets anders.
Alsof er iedere keer een paar stukjes worden weggehaald waardoor die puzzel steeds verandert. Of als er iedere keer een paar stukjes worden toegevoegd. En precies daardoor zal dit verhaal je voortaan op een andere manier bijblijven.
Voor dit verhaal neem ik je mee terug naar het jaar 1900. Naar [00:02:00] Tilburg, naar het elf jaar meisje Mia. Mia komt uit een welgesteld en groot gezin met broertjes en zusjes, een muzikale vader en een gelovige moeder
Op woensdagochtend 22 augustus 1900 belooft een zomerse dag te worden, wil het gezin een ritje gaan maken met de ezelwagen. Daarvoor moet Mia nog wel even haar pianoles van die middag afzeggen en dan kan ze meteen een brief op de post doen
Als Mia die ochtend 10 minuten later van huis zou zijn gegaan, dan zou haar leven er heel anders uit hebben gezien. Maar nu loopt ze rond 10.30u naar de brievenbus vlak bij haar huis, haar noodlot tegemoet, want de brief wordt nooit bezorgd [00:03:00] en Mia blijkt al gauw spoorloos.
En vanaf dat moment kennen wij haar als Marietje. Marietje Kessels. Geen levendig, vrolijk kind met springerige krullen, maar het meisje dat twee dagen later in de Noordhoekse kerk in Tilburg wordt aangetroffen, misbruikt en vermoord
Voor veel Brabanders, Tilburgers vooral, is dit een bekend verhaal. Het verhaal van de twee verdachten in deze zaak, de koster en de schilder van de pastoor die zijn invloed doet gelden. Van de protestantse advocaat die zijn stempel drukt op de slepende rechtszaak. Maar ook het verhaal waarbij uiteindelijk niemand wordt veroordeeld.
De dader wordt nooit gevonden[00:04:00] 
Dit verhaal dacht ik echt te kennen. Maar nu? Nu duiken er nieuwe archiefstukken op
Originele vergeelde documenten van deze rechtszaak 123 jaar geleden
Grote bruine doos die uitpuilt van de handgeschreven getuigenverklaringen, bewijsstukken, brieven en notities. Nieuwe puzzelstukjes. Stukken die ervoor zorgen dat dit verhaal jou vanaf nu op een andere manier bij zal gaan blijven Ik ben Marilou Nillesen en in deze podcast vertel ik je het verhaal van de moord op Marietje Kessels aan de hand van deze [00:05:00] nog nooit eerder onderzochte archiefstukken.
Samen met mijn collega Christian van der Ven, archivaris bij het Brabants Historisch Informatiecentrum in 's-Hertogenbosch, open ik dit archief. Ja, het is echt wel heel veel. Het is een hele doos vol en dat naast de twee dozen die we al hadden van deze zaak. Dit is echt ongelooflijk. En we brengen de geschiedenis tot leven door deze oude archieven voor het eerst ooit te laten spreken Mijnheer, ik weet van het verdwenen meisje alles.
De koster heeft het op straat aangesproken en heeft het in de kerk gebracht. Wat voor nieuws vertellen de nu ontdekte documenten ons? Welke dubieuze rol speelt de pastoor in dit verhaal? En krijgen we eindelijk antwoord op de vraag wie vermoordde Marietje Kessels? Dit is de moord op Marietje [00:06:00] Kessels.
Nieuwe getuigen van een oude cold case.
Je luistert naar het geheugen van Brabant, de podcast van het Brabants Historisch Informatiecentrum in 's-Hertogenbosch. Dwaal mee door onze archieven. Op zoek naar de mooiste verhalen van vroeger.
Hier is je reisleider op onze speurtocht Marilou Nielson.
Ongeveer ten twee uur in de namiddag van 22 augustus 1900 is de dienstbode van de heer Kessels op het bureau van politie gekomen en gaf daar kennis van de vermissing van Maria Kessels. Dit kwam mij die middag ter ore rond 3.30u. Terstond werden door mij maatregelen ter opsporing genomen, doch gedurende twee dagen leverden [00:07:00] die maatregelen geen resultaat op De man die je net hoorde is de 66-jarige Hermanus Karels.
Via het Korps Marchaussee komt hij dan nog in de negentiende eeuw bij de politie. Eerst is hij dik twintig jaar inspecteur en in het jaar 1900 is hij alweer een tijdje commissaris van de politie in Tilburg. Een oude rot in het vak wiens pensioen in zicht komt. En nu dit. De vermissing van een meisje en die vermissing, dat is nog maar het begin.
Tussen de archiefstukken vinden we verklaringen van Karels als leider van het politieonderzoek. Zijn verklaringen zijn nogal uitgebreid, dus je hoort in deze podcast fragmenten daaruit waarmee Karels ons als een gids door dit dossier leidt Maar voordat de dienstbode van de familie Kessels zich op het politiebureau in [00:08:00] Tilburg meldt, zijn er al heel wat mensen op zoek naar Marietje.
Het is haar moeder die zich rond 12.00u als eerste ongerust maakt en met de dienstbode naar haar dochter zoekt. In huis, in de tuin, in de fabriek van vader. De immens grote muziekinstrumenten fabriek Kessels, een van de grootste fabrieken van heel Tilburg. Arbeiders van de fabriek worden de wijken ingestuurd om haar te zoeken en dienstboden doen navraag in de buurt.
En dan blijkt dat Maria Smulders van café De Zwarte Ruiter, schuin tegenover de kerk op de hoek van de Noordstraat en de Industriestraat, iets heeft gezien.
Toen ik op den 22ste augustus 1900 des voormiddags vijf, zes of 7 minuten over 10.30u binnen in de herberg kamer bezig was met die spiegelruit te [00:09:00] reinigen, zag ik in de schuine richting naar de achterkant des Noordhoekse kerk op de trottoir aan de zijde der kerk aankomen Maria Kessels, vlakbij de straatlantaarnpaal.
Even daarna zag ik haar weer voor de spiegelruit die ik bezig was te reinigen, vlak voor mij, zij op de trottoir aan de buitenzijde van het café, ik aan de binnenzijde. Ik zag dat zij met hare vingers door hare haren streek, in de spiegelruit kijkende, zich toen plotseling omdraaide en keek richting kerkportaal.
Ik keek toen ook naar de kerkportaal en zag daarin een man staan die ik door het schijnsel der zon niet goed kon onderscheiden.
Dus op dat moment waarin de caféhoudster Marietje door de spiegelruit heen haar voor de laatste keer recht in de ogen kijkt, op dat moment is haar droeve lot nog niet bezegeld. Maar daarna steekt Marietje de straat over. Niet in de richting van de brievenbus, maar de [00:10:00] kerk in
Dit is de doos. En dan is dit het dossier. Jeetje. Uit duizendnegenhonderdachttien. Ja, duizendnegenhonderdachttien. Behoorlijk pak Chris. Een heel dik pak. Je hoort hier de stem van mijn collega Christian. Ooit, in een ver verleden, nam Christian me aan bij het BIC omdat hij een van de weinigen was die dacht dat mijn journalistieke achtergrond een mooie aanvulling voor het team zou zijn.
En dat was dus nog ver voor de tijd van de podcast of socials of wat dan ook. Inmiddels hebben we allebei heel andere taken, maar deze serie over de zaak Marietje Kessels, die bindt ons. En [00:11:00] dus verdiepen we ons samen in de vraag: hoe zit dat met die nieuwe stukken? Waar komen die vandaan? Waarom zijn die nooit eerder ontdekt?
Daarvoor neem ik je mee terug naar 27 mei 2021 als ik een e-mail krijg van mijn collega Vincent. Vincent helpt onze vrijwilligers bij het digitaliseren van archieven. A Mari Lou. Nel van Doorn is aan het indiceren en die heeft weer iets gevonden wat je mogelijk ook interessant vindt. Het gaat over een vonnis van een zwerver die in 1918 verklaarde dat hij Marietje Kessels zou hebben vermoord, maar hij bleek geestelijk niet helemaal in orde.
Dus uiteindelijk is hij niet veroordeeld, maar het is wel een heel uitgebreid vonnis. Dus kijk maar of je er wat mee kan. Groetjes Vincent.
Nel van Doorn. Dat is een van onze vrijwilligers. Tijdens haar werk vindt ze wel vaker bijzondere archiefstukken en dan tipt ze mij zodat ik er een verhaaltje van kan maken voor onze website. En nu dus [00:12:00] dit dossier. Het gaat over een Luxemburgse zwerver, Henry Charles Bright, die na achttien jaar na de moord op Marietje een bekentenis aflegt.
Het hele dossier doorlezen ging Nel te ver, maar ze kwam wel fraaie brieven tegen, schrijft ze. En ook dat het goed zou zijn om duidelijk te maken dat dit dossier bij de zaak Marietje Kessels hoort. Stel dat er iemand iets over haar zoekt, dan komt die dit nu niet tegen. Want wie zoekt er dan naar Henry Bright?
Ja, inderdaad, wie zoekt er dan naar Henry Bright? Ik niet, dus ik stuur een mail terug aan Vincent. Vincent, je bent geweldig en ik zal je uitleggen waarom. We zijn bezig met het opzetten van een podcast, een opzet met verschillende onderwerpen. Een daarvan gaat over Marietje Kessels. Niet het spectaculaire verhaal wie het waarschijnlijk heeft gedaan, maar verteld vanuit de archieven.
En volgens mij is inderdaad die link, zoals [00:13:00] Nel die vertelt, nooit gelegd. Op dat moment zijn Christian en ik al druk bezig om door alle archiefstukken over Marietje Kessels te spitten. Ik kijk ook vluchtig door enkele van de stukken in het dossier. Henry Charles Bright blijkt een rondzwervende oud-militair uit Luxemburg.
Hij was rond de verdwijning van Marietje wel degelijk in Tilburg, maar had zijn tijd daar vooral dronken in een café doorgebracht. Jaren later, achttien jaar later, kwam hij een van zijn drinkebroers van toen tegen. En hij hoorde ook pas toen over de verdwijning van Marietje. En ergens in het verwarde brein van Bright is het toen gaan rommelen en knagen en hij raakte ervan overtuigd dat hij die moord moest hebben gepleegd.
Een bizar verhaal en misschien wel een prachtige bonusaflevering bij de serie over Marietje Kessels, die Chris en ik op dat moment aan het voorbereiden zijn. Twee jaar later is die serie af. En dan is het dus tijd voor die bonusaflevering. [00:14:00] Christian en ik gaan naar het depot en pakken het dossier erbij.
Het is dan begin september 2023. Oké, ik heb hier zijn vonnis en dit is een brief. Deze man beweert indertijd een moord te hebben gepleegd op Maria Kessels te Tilburg. Hij blijft beslist volharden bij zijn verklaring. Ik kijk eens hier. Daar de foto's van. Nee. Ja. Joh. Nou, niet zijn beste foto's. Geezie. Nee, inderdaad.
Maar ik heb. Nou, hier heb ik ook een psychologisch rapport en staat dat hij ook wel erg in de war was in die tijd.
Maar toen, toen kwamen we documenten tegen die we in dit dossier totaal niet hadden verwacht en die onze plannen voor deze podcast op zijn kop zouden zetten. Zwerver dan achttien jaar ineens vermoord. Jezus, kijk [00:15:00] eens hier. Ja, Maria. Hier Maria Smulders van café De Zwarte Ruiter. Dat is gek. Ja. Document na document.
Dit dossier van die dronken Breithout. Het puilt uit van getuigenverklaringen, processen-verbaal, anonieme brieven. Maar niet van achttien jaar na de moord. Maar... Dit is ook al uit het jaar 1900 en hier 1901. Maar wil dit dan zeggen dat. Ja, dit zijn helemaal geen stukken over die Breithout. Dit komt echt.
Volgens mij komt dit gewoon rechtstreeks uit dossier van Marietje Kessels. Alleen hoe komt dat dan hierin terecht? Ja, hoe komen die documenten? Honderden, bijna een doos vol. Hoe komen die verzeild in het vonnis van een verwarde zwerver? Ik denk op de volgende manier. Toen die Breij zich natuurlijk meldde bij de politie en die moord bekende die dus achttien jaar daarvoor werd gepleegd, dan hebben [00:16:00] ze natuurlijk dat oude dossier bij de rechtbank in Breda opgevraagd om te kunnen verifiëren van kloppen die feiten die hij vertelt met de verklaringen van toen.
En toen zijn die stukken gewoon. Ja, en dan zie je ook hier bijvoorbeeld al die nummers hier. Drie 3738. Drie Nee, dat loopt ook gewoon. Ze hebben gewoon heel het dossier hup in één hap opgestuurd. Nu werk ik toch al meer dan vijftien jaar bij het archief, maar zoiets heb ik nog nooit meegemaakt. Soms worden archieven blijkbaar niet door een archivaris bewaard, maar door toeval en niet door goed speurwerk teruggevonden, maar weer door toeval.
Nou goed, een handje geholpen door vrijwilligers, maar toch. Het ligt nu hier voor me op tafel. Een vuistdik dossier, zo omvangrijk dat ik het echt alleen met moeite uit die archief doos krijg. En dat dossier gaat dan een paar kantjes over die verwarde oud-militair, maar veel [00:17:00] meer over Marietje Kessels.
Honderden vellen handgeschreven, soms getypt, maar allemaal. Ja, nieuwe getuigen van een oude cold case. Op 24 augustus daarop vernam ik dat de getuige schilders een gil had gehoord in de morgen van de 22e, die zijn aandacht getrokken had. Ik heb mij toen tot deze begeven en hoorde van hem en zijn dochter Maria Schilders dat zij op voormelde morgen, staande op de achterplaats hunner woning tussen half elf en 11.00u meer dan eens hadden horen schreeuwen en wel zo dat het hunne opmerkzaamheid trok.
Ik zou denken dat de kerk als eerste werd doorzocht. Maria Smulders van het café tegenover de kerk had Marietje daar toch voor het laatst naar binnen zien gaan. Anderen hadden op de dag van de verdwijning ook heel laat nog licht in de kerk gezien. En vader en dochter Schilders hadden dus [00:18:00] zelfs gegil gehoord uit de richting van de kerk.
Ook de deur naar de torentrap, die normaal dicht zat, zou die dag hebben opengestaan. Maar de kerk werd niet doorzocht. Niet die dag. Alleen de pastoor Georges van Sinick Bergman had er even rondgekeken, samen met zijn huishoudster. Maar ze hadden Margrietje niet gezien. En zeg nou zelf, wat kan een kind gebeuren binnen de beschermde muren van Gods eigen huis?
Tot August Mutsaers, een schilder die bij de kerk aan het werk was geweest, politiecommissaris Carels aanspreekt. Hij is nerveus. Mijnheer, ik weet van het verdwenen meisje alles. De koster heeft het op straat aangesproken en heeft het in de kerk gebracht. Hij verzocht mij het stil te houden, maar dat kan ik niet.
Ik heb geen rust en een gehele dag niet kunnen werken. Commissaris Carels wordt verrast door deze [00:19:00] verklaring van de schilder. Ik vroeg hem: ‘Is de koster in de kerk?’ Waarop hij antwoordde: ‘Ja.’ Zijn verhaal maakte op mij de indruk dat hij de waarheid sprak. Want Mutsaers vertelt ook dat hij een pakketje van de koster heeft gekregen met de opdracht dat weg te gooien.
Dat doet de schilder niet. En nu blijkt dat pakketje te bestaan uit kleding, bebloede kleding van Marietje. En in dit dossier vinden we onder andere één verklaring van Soontjens en Soontjens. Dat was ook een inspecteur bij de politie, dus een collega van Carels. En die verklaring, en dat is het mooie van deze stukken, die geven ook eigenlijk gewoon een inkijkje van: hoe ging dat nou in die tijd?
We krijgen eigenlijk een beetje het filmscript voorgeschoteld. Dan moet je hier maar eens beginnen lezen, daar bijna vooraan. Even kijken. Toen ik in de namiddag van de 24e [00:20:00] augustus 1900 omstreeks drie uur langs het bureau van politie kwam, werd ik door de hoofdagent van politie F. van Rooijen door het vensterraam geseind naar binnen te komen.
Oké. Je ziet het zo voor je. Ja, inderdaad. En het mooie is, en het verhaal gaat nog even verder over dat pakketje en zo. Maar het mooie is natuurlijk die Mutsaers, die was gewoon al eerder gevraagd of hij iets wist en hij had toen gezegd: ‘Nee, ik weet van niks, ik heb geen, geen inlichtingen voor jullie.’ Dus waarom dat hij nu ineens dan met dat pakketje onder proppen kwam.
En dat wordt hem ook gevraagd door Soontjens. En het begint daar onderaan. Kijk maar eens. Even kijken. ‘Waarom heb je mij dat vanmorgen niet gezegd?’ Waarop hij antwoordde: ‘Ik heb het vanmorgen op de lippen gehad u te zeggen. De koster stond vanmorgen achter ons aan de deur van de kerk.’ Ten huize van den [00:21:00] heer Kessels heb ik den koster gearresteerd, hem mededelende dat ik hem verdacht van moord op Maria Kessels.
Hij ontroerde niet. Wat hij precies zeide, herinner ik mij niet. Voor zover ik weet vroeg hij geen opheldering. Alleen weet ik dat toen ik mij naar een andere kamer begaf, hij mij toevoegde: commissaris, gij vergeet uw hoed
Commissaris, gij vergeet uw hoed. Dat is hoe koster Johan van Istedaal koeltjes reageert als hij door commissaris Kaalz wordt meegenomen naar het bureau. De koster is na de vondst van het pakketje met kleren en door de verklaring van schilder Mutsaers de eerste die gearresteerd wordt. Zijn arrestatie vindt opvallend genoeg plaats onder de ogen van vader Kessels.
En van de pastoor die net op bezoek is. Toevallig[00:22:00] 
Er wordt vaak gezegd dat het onderzoek in die tijd nogal hap snap gebeurde. De politie had weinig manschappen en het en, en, en weinig middelen en ze deden maar half half onderzoek. Veel fouten gemaakt, maar uit dit nieuwe dossier blijkt eigenlijk wel degelijk dat er toch behoorlijk goed onderzoek is gedaan.
En een mooi stuk om dat te illustreren. Dat is hier deze verklaring en daaruit blijkt dat commissaris Karels op een gegeven moment van de pastoor had gehoord dat er, en dan lees ik een stukje voor, dat er bij het reinigen van het zangkoor vlekken op de houten vloer van het zangkoor waren ontdekt, welke het vermoeden opwekte dat die vlekken wel eens bloedvlekken zouden kunnen zijn.
Dus ja, wat is er gebeurd? Karels is natuurlijk gelijk met de pastoor en misschien nog wat [00:23:00] agenten naar die kerk gerend. En dan kun je hier lezen wat ze daar aantroffen. Even kijken. Op het zangkoor komende. Op het zangkoor komende, meldde toen heer pastoor ons enige vlekken op de planken vloer van het zangkoor.
En wel ter plaatse binnen een meter afstand aan de rechterkant van de lessenaarkast. Wij hebben die vlekken van verschillende grootte, ter getale van negen, door middel van hamer en beitel uit de vloer gekapt, in beslag genomen en bij dit proces-verbaal gevoegd. Nou, dat zit er natuurlijk niet meer bij, hè?
Nee, nee, dat hebben we, dat hebben we niet meer. Maar wat ze er wel mee hebben gedaan is dat naar het, naar het lab gestuurd. Ja. Laboratorium. Om te onderzoeken van: ja, zijn dat nou echt bloedvlekken geweest? En dat niet alleen, want ze hebben ook bijvoorbeeld die kleren uit het pakketje, hè, wat Mutsaers van de koster had gekregen doorgezocht en ook een heleboel andere dingen.
En om nou echt aan te geven hoe goed dat het onderzoek, hoe [00:24:00] grondig dat het onderzoek wel niet geweest moet zijn, is er dit antwoord of deze eerste reactie eigenlijk vanuit het laboratorium waarin ze, en dan moet je maar weer eens kijken of je dat kan lezen, een iets lastiger handschrift. Hoogachtend zie ik al C.A.
Spronck. Dus dat is de meneer die het schrijft en die zegt Mag ik van deze gelegenheid gebruik maken om u te verzoeken mij te willen mededelen of declaratie van al de uren aan het onderzoek besteed wel voeglijk is? Ik vraag dat wij nog nooit zoveel tijd aan een dergelijk onderzoek hebben gegeven en de declaratie ons daarom hoog voorkomt.
Oké, dus ze hebben nog nooit zoveel geld in rekening gebracht omdat ze het onderzoek nog nooit zo hebben. Of in ieder geval is het een waarschuwing dat ze het in rekening gaan brengen. En dat hebben ze ook daadwerkelijk gedaan. Want al die planken, al die stukjes hout, kleren, het is allemaal onderzocht.
En ja, het feit dat ze dit bij dat laboratorium ook nog nooit hadden meegemaakt, dat er zoveel onderzoek werd gedaan, ja, dat geeft [00:25:00] natuurlijk ook wel aan dat er niet zomaar iets is aangerommeld in die tijd. Er is echt wel serieus werk van gemaakt.
Door de vondst van een pakketje met haar kleren komt het onderzoek twee dagen na de vermissing van Marietje in een stroomversnelling. Nog diezelfde avond wordt de kerk weer doorzocht, maar dit keer zeer grondig. Bij dit onderzoek wordt de politie geholpen door de man die als opzichter nog toezicht hield bij de bouw van de kerk, Jacob Heemskerk.
Iemand dus die alle hoeken en gaten kent. De zoektocht leidt uiteindelijk helemaal tot onder het verwulfsel. Dat is de ruimte tussen de gewelven en het dak, hoog bovenin de kerk waar niemand komt. Daar, in die donkere ruimte alleen te bereiken via trappen, ladders en loopplanken. Daar vinden ze het levenloze lichaam van Marietje.[00:26:00] 
Heemskerk, de bouwopzichter, is een van de mannen die haar vindt. Hij verklaart: 'Het lijkje was geheel ontkleed, alleen de benen waren door zwarte kousjes bedekt. Om de hals was een wit kledingstuk gesnoerd.
Ik zie het zo weer voor me. Tijdens ons eerder onderzoek zagen Christian en ik een foto van hoe Marietje werd aangetroffen. Een gruwelijk beeld. En dan die gedachte. Net zo gruwelijk. Al die mensen die zochten in de wijk. Huis na huis. Tuin na tuin. Straat na straat, steeds verder de buurt in. Al die mannen en vrouwen die keken en riepen.
En al die tijd lag het meisje op een steenworp afstand van haar huis. Vlakbij en toch zo ver weg.[00:27:00] 
Het nieuws dat Marietje gevonden is, zich als een lopend vuurtje door Tilburg verspreidt, voelt de politie de schilder Mutsaers verder aan de tand. De schilder die zegt alles te weten van de koster en het meisje, maar ook de schilder die aan het werk was in de kerk toen Marietje verdween en die een bundeltje kleren van het meisje in zijn bezit heeft.
Naar eigen zeggen heeft de koster dat hem gegeven en gezegd dat hij het weg moest gooien op de akkers van Kessels. Maar hij houdt het omdat hij denkt dat hij zo'n handig stapeltje nog wel als poetslappen voor zijn schilderwerk kan gebruiken. Dat is wat hij verklaart. Maar zonder die verklaring is er alleen een schilder die in de kerk was toen Marietje verdween en die nu een stapeltje bebloede kleren van haar in zijn bezit heeft.[00:28:00] 
Ik weet ook niet wat ik ervan moet denken en kennelijk ben ik niet de enige, want na de koster wordt ook deze schilder gearresteerd. Nou dus je merkt al wel dat die Mutsaers, die had gewoon ongelooflijk de schijn tegen zich. En dat werd nog eens versterkt eigenlijk doordat er allerlei ex-vriendinnen van hem opdoken in, in verklaringen die zeiden dat hij ja, ze ooit had opgewacht, ergens of naar de keel gegrepen of uitgescholden.
Maar uit deze stukken blijkt eigenlijk ook wel een heel ander beeld van Mutsaers. En zo heb ik hier bijvoorbeeld een van een aantal brieven die hij schrijft aan Anna en Anna. Dat was zijn, zijn verkering toen. En moet je. Moet je maar eens kijken wat je daar van maakt. Als ik het zo zie, doet het me eigenlijk bijna denken aan mijn agenda van de middelbare schooltijd, namelijk.
Ieder plekje [00:29:00] is vol gekriebeld en geschreven. En. Ja, maar niet met huiswerk hier. Het was in mijn agenda ook niet. Ja, hij kan ook. Als ik naar die brief kijk. Hij eindigt hem zes keer volgens mij met Anna. Laat mij ook iets van u horen. Gegroet. Och Anna, nogmaals gegroet, mijn allerliefste. Ja, steeds ook die naam wel drie keer onderstreept.
Nog duizend maal de groeten van mij die u liefheeft, Anna. Best wel mooi handschrift eigenlijk. Mensen denken vaak ook mensen die konden lezen en schrijven. Maar deze schilder, die heeft toch een goed leesbaar handschrift? Absoluut. Of deze Chris, ik zou alles voor u willen doen, al moest ik het op de bodem van de hel halen.
Nou nou. Kijk, bijna een dichter. Het was sowieso wel een beetje een, een schrijver, want hij schreef ook hele lange brieven vanuit de gevangenis aan zijn ouders.
Breda, 18 november [00:30:00] 1900. Mijn lieve ouders, daar ik nog wel geen antwoord op mijn brief ontvangen heb, wil ik u, mijn lieve ouders, broeders en zusters, laten weten dat ik gezond ben en hoop van u allen hetzelfde. Hiermede zie ik de dagen en maanden voorbijgaan, mijn lieve ouders, en ik denk nog dikwijls aan die dagen die wij gezamenlijk 's avonds doorbrachten.
Het zou dezelfde woensdag nog moeten zijn, mijn lieve ouders, dat ik 's middags om twaalf uur nog zingend de tafel verlaat en mijn pijpje opstak en toen mijn moeder ging helpen met aardappelen steken. Het zou dezelfde woensdag moeten zijn dat ik 's avonds omstreeks zeven uur vrolijk thuiskwam. Het zou dezelfde woensdag moeten zijn, mijn lieve ouders, dat ik een hele avond bij u thuis in plezier heb doorgebracht en even vrolijk en opgeruimd thuisgekomen ben.
Mijn lieve ouders, ik behoef u niet meer te schrijven. Hiermee eindig ik met de pen, maar niet met het hart. Ontvang hiermede de hartelijke groeten van uw zoon, August[00:31:00] 
Woensdag 22 augustus duizendnegenhonderd. De dag waarop Marietje verdwijnt. Mutsaers zit in zijn cel en beleeft die dag steeds opnieuw, gravend in zijn geheugen naar details. Die beschrijft hij in vele brieven aan zijn ouders, aan zijn vriendin Anna, maar ook aan de rechtbank. Ellenlange brieven voorzien van plattegronden van de kerk waarin hij alles exact aangeeft.
Zijn route naar de kerk toe waar hij aan het werk was en waar de koster dat pakketje met kleding aan hem gaf.
De koster zei Mutsaers dat die kleren afkomstig waren van Maria Kessels en hem verzocht een en ander stil te houden. De koster [00:32:00] zou dan zorgen dat hij volop werk zou hebben, zou hem er goed voor betalen, hem smekende hem niet ongelukkig te maken. Op zijn vraag of het kind nog leefde, ontving hij het antwoord: 'Zwijg maar.'
'Is het dan niet ongelukkig voor de mensen die hun kind verloren hebben?' Waarop de koster antwoordde: 'Zwijg maar, zwijg maar.'
En terwijl de schilder achter slot en grendel verdwijnt, wordt na enige tijd wegens gebrek aan bewijs Coster van Istedaal juist weer vrijgelaten
De verdwijning van Marietje. De vondst van het misbruikte en vermoorde meisje hoog boven in de kerk. De schilder die wordt vastgezet. De koster die wordt vrijgelaten. Het houdt Tilburg in haar greep[00:33:00] 
Kranten vullen dagelijks hele pagina's om alle nieuwtjes en ontwikkelingen, verdachtmakingen en meningen te melden. En de gemoederen lopen soms hoog op. Dat de schilder vastzit en de koster inmiddels is vrijgelaten, wil niet zeggen dat daarmee ook de kaarten zijn geschud. Want de koster is dan wel vrij, maar uit die nieuw ontdekte archiefstukken blijkt dat niet iedereen in zijn onschuld gelooft
In het volgende en laatste deel puzzelen Christian en ik verder in een poging om zo dicht mogelijk bij de waarheid te komen. Dus banen we ons door stapels dreigbrieven, horen we hoe vader Kessler stelt dat de koster liegt en stuiten we op een heel bijzondere brief geschreven door [00:34:00] een van de hoofdrolspelers uit deze zaak.
Eindelijk is mij ingevallen wat ik Uwe Edelgestrenge vrijdag wilde mededelen. Daar ik weet dat elke, ook de minste kleinigheid u in dezen belang inboezemt, heb ik gemeend u deze mededeling te moeten doen. Uw vriend dokter G.V.Z.P.
Tweede en laatste deel. Ook weer een speciale aflevering van Het geheugen van Brabant is te beluisteren vanaf maandag 4 maart via je favoriete podcast app. Voor meer informatie check onze shownotes of kijk op BHIC.nl/podcast. Bij dossier Marietje Kessels