[00:00:00] Kijk dit is de doos.
Opgediept uit onze depots. En dan is dit het dossier. Originele archiefstukken. Oh wauw ik heb dit ook nooit in het echt gezien. Vol vergeten verhalen. Durven we aan te kloppen? Ik zie geen bellen. Op zoek naar stemmen. Mijn vrienden uit Lieshout en Aal-Riksel, die hadden allemaal een brommer. Van het Brabant van toen.
Ben je wel in de goede eeuw geboren Suzanne? Nee, ik denk het niet. Om de wereld van nu. Ik denk dat ik twee eeuwen te laat het levenslicht zag. Beter te begrijpen. En het zijn woorden die helaas actueler zijn dan ooit. Je luistert naar Het Geheugen van Brabant. We leven nu echt in hele gekke tijden wat dat betreft.
De podcast van het Brabants Historisch Informatiecentrum. Ja, [00:01:00] dit is hem. Dit is mijn vader. Ja, heel goed. Nou ja. Met dit keer wat er voor jou verworgen bleef toen jij naar die Chinees ging.
Ik zie van die puntbloesen. Volgens mij is dat wel eind jaren 70 mode. Ja, een rode lampion hangt aan het plafond met een soort vlaggetje staan. En iedereen rookt en het ziet er heel gezellig uit. Over de harde realiteit die schuilgaat achter een Chinees-Indisch restaurant hoorde je in het eerste deel van deze podcast.
Julie vertelde over de lange werkdagen van haar ouders en hoe ze met haar broertje sliep onder de toonbank. Nu kijk ik met collega Mathilde naar heel andere beelden. Een filmfragment waarin [00:02:00] mensen in de jaren 70 of 80 zorgeloos uit eten gaan. Dit is een familiefilm van de familie Blokker. En pa Blokker die filmde heel veel.
Dus allerlei uitstapjes. Een dagje naar de Efteling of naar Ponypark. Zag haren, de kermis dat soort dingetjes. En vervolgens gaan ze uit eten. Het een hele groep mensen. En ze zitten in een Chinees restaurant. En ze zitten aan lange tafels... Eerst bestuderen ze de menukaart nog even en vervolgens zie je het eten op tafel staan.
Doet het jou denken aan de Chinees waar jij vroeger kwam met Mathilde Volgens mij gingen wij nooit naar de Chinees, maar we haalden wel Chinees. Dus ik heb bij de Chinees meer de associatie met het halen van eten. En dan wachten op het eten en dan ging het mee naar huis. En wat je hier ook ziet in de film, is dat iedereen al klaar is met eten Op een paar mensen na die nog wat rijst naar binnen [00:03:00] lepelen.
Maar de bakken op tafel zien er nog vrij goed gevuld uit. En die herinnering heb ik ook wel. Dat als we Chinees gingen halen dat je daar... Wel twee of drie dagen van kon eten. Zelfs als we minder bestelden dan het aantal personen wat mee had. En in deze film zie je ook dat heel veel mensen, sommigen drinken water, maar er wordt veel bier bij gedronken.
En ook daar moet ik echt aan denken, dat mijn vader dronk eigenlijk bijna nooit bier in mijn herinnering. Maar wel als we Chinezen hadden gehaald en met carnaval. Oh kijk wat zegt jou deze film? Het is een familiefilm van een familie die eigenlijk heel veel filmde, maar allerlei dingen uit hun dagelijks leven.
Dus uitstapjes maar ook een huwelijk of een verjaardag of de kermis carnaval En in dat rijtje zit ook dit uitstapje naar de Chinees. Dus wat het mij zegt is dat het net zo verbonden was met het leven van deze Brabantse familie [00:04:00] Ja, net zoiets als carnaval. Een vast onderdeel van het gezinsleven. Ja.
Voor veel mensen in de jaren zeventig en tachtig was het vaste prik. In het weekend haalde je Chinees en als er iets te vieren was, dan ging je er naartoe. Verbaasde je je over de kunstige vouwe servetten of radijsjes gesneden als een bloem of het kommetje water voor je handen? Het vormde een traditie die generaties verbond.
Onder de film die ik net besprak met mijn collega Mathilde zit geen geluid onder. Dus we kunnen niet horen wat er werd gezegd. Werd er ergens nummer 39 met witte rijst besteld? Of misschien... Was er ergens een lolbroek die zei, sammel erbij?[00:05:00] 
Mijn naam is Marie-Lou Nillessen en in onze archieven zoek ik naar bijzondere verhalen over gewone mensen, zoals jij en ik. Om te ontdekken wie we zijn, waar we vandaan komen en waarom dat ertoe doet. In deze aflevering neem ik je mee terug naar de Chinees in Brabant, met als gids Julie NG, regisseur van de documentaire Meer dan Babi Pangang, over het Chinees-Indisch restaurant van haar ouders in Sint-Ouderode.
Om te horen hoe het is om op te groeien als Brabander tussen twee culturen Tussen [00:06:00] afhaalbakjes en verwachtingen, tussen integratie en discriminatie. Maar ook om je te vertellen wat de komst van deze eetcultuur voor Brabant heeft betekend. En dat is meer dan jij nu denkt. Dit is het tweede en laatste deel van Vanavond halen we Chinees.
Over de zachte G in Babi Panggang.
In 2013 vraagt zanger Gordon aan een Nederlands-Chinese deelnemer van Holland's Got Talent of hij nummer 39 met Rijst gaat zingen Dat het optreden wel een sulpliezen zal worden? Jaren later heeft Gordon [00:07:00] spijt betuigd en zijn excuses aangeboden. Achteraf gezien is het ongelooflijk pijnlijk om te beseffen...
dat er in de jaren zeventig en tachtig nauwelijks iemand bij stil stond. Er werd het kwaad niet van ingezien om grappen te maken... over de taal, over hun uiterlijk, over de koks... Ongepast, oh ja, en respectloos zeker, maar niet als doel iemand bewust te vernederen. Andere tijden ja, en wie zich al uitsprak tegen een discriminerende grap of een seksistische opmerking, werd vaak weggezet als iemand zonder humor of als spelbreker.
Maar om de ramen van iemands restaurant dicht te schilderen... En daarbij te kalken sambel el bei? Ja, dat heeft maar één intentie. Kleineren, beledigen, duidelijk maken, jij hoort hier niet. [00:08:00] En dat was precies wat de vader van Julie en Geo voorkwam En dat was gewoon puur racisme. Ik heb hem nog wel gevraagd heb jij toen aangifte gedaan?
Maar dat heeft hij niet gedaan. Ik denk ook met de gedachte van, er gebeurt toch niks. Je kan die mensen niet meer vinden wie dat heeft gedaan. Dus ja, wat heeft het voor zin? Wat doet zo'n foto met jou? Ik was heel boos toen ik die foto zag. Ik was echt pisser. Ik heb toen wel zelf de politie gebeld in Rozenburg.
En gevraagd van, hey... Ik heb die foto gestuurd gevraagd herken je dit? Heb je dit wel eens gezien? Nee, nee nee. Dus ze wisten er ook helemaal niks van. Maar ik had op een gegeven moment wel het idee van, ik wil weten wie dit heeft gedaan. Maar goed, het was al zo lang. Dus ja, dat kwam ook niks uit. Nee nee, nee.
En dan zie je daar dan ook het verschil wat je zei net, de stille generatie en de generatie die zich daar, die meer zijn stem laten horen het verschil tussen je [00:09:00] vader en jou? Ja, als dit, ja even hypothetisch gezien als dit mij was overkomen dan had ik dit Op social media geslingerd en de hele wereld erbij gehaald en het helemaal laten ontploffen als het ware.
Van, god dit is gewoon niet oké om te laten zien dat dit gewoon niet kan. En mijn vader die denkt, nou oké ik zal het maar schoonmaken en dan, hup, leven gaat door. De ramen weer schoon, de straat weer normaal. Maar ook al is de verf weg, de diepere sporen zijn daarmee niet uitgewist. Dat merk je later nog wel.
Na de Tweede Wereldoorlog en de onafhankelijkheid van Indonesië... ...komen veel militairen en Indische [00:10:00] Nederlanders terug naar Nederland. Door hun verlangen naar de Indische keuken ruiken Chinese restauranthouders hier een kans. Ze nemen koks met een Indische achtergrond aan... ...en voegen gerechten als saté en als igoreng aan hun menukaarten toe.
De gerechten in hun restaurants worden bovendien aangepast aan de Nederlandse eetgewoonten. Grotere porties, minder pittig, niet te duur. De Chinese, de Indische en de Nederlandse cultuur komen hier samen. En het Chinese-Indisch restaurant is geboren. En hun aantal stijgt vanaf dan snel.
Voor de familie NG gaat het leven ondertussen gewoon door. Maar dat van Julie komt plots tot stilstand. In 2010 kreeg ik een burn-out. Ja, toen moest ik iets met [00:11:00] mezelf, uiteraard. En toen heb ik de coke-video's van Gordon Ramsay ontdekt op YouTube.
Say it. The coca van. Coco is something you drink at night. Coca van. Coca van. It's from France. Chicken with burgers En toen dacht ik, oh, coke is eigenlijk best wel leuk. Dus ik ben me eigenlijk gaan verdiepen in eten en koken. En toen kwam ik achter... Pas dan ontdekt jullie de magie van koken. De kracht om met eenvoudige ingrediënten iets te maken...
dat meer is dan wat Nederland slechts uit bakjes kent... Die bestaan natuurlijk al vijfduizend jaar, maar voor mij was dat toen nog iets vrij nieuws. En er ging een hele nieuwe wereld voor me open. Dus de Chinese keuken. Maar je bent opgegroeid onder de toonman. Klopt. Met eten om me heen Ja dat klopt. Dus je kunt [00:12:00] opgroeien in een restaurant, maar via YouTube ontdekken dat koken niet zomaar eten klaarmaken is.
Ondanks het feit dat ik ben opgegroeid in een Chinees-Indisch restaurant... en voortdurend alleen maar eten om me heen zag... had eten altijd wel twee gezichten voor mij. Enerzijds was het eten wat voor de gasten was bedoeld. Dat zag altijd heel mooi uit, met versierde bloemetjes en allemaal netjes. En het eten wat wij zelf thuis aten, dat kwam op grote metalen schalen...
en dat zag niet per se heel mooi uit, maar dat voelde wel als thuis Maar dat eten dat werd niet gewaardeerd door de gasten. Dat verandert ook de blik op haar ouders. Julie realiseert zich dat zij meer zijn dan alleen die hardwerkende mensen... die nauwelijks tijd hadden voor haar broertje en haar. Julie's ouders blijken de brug tussen twee [00:13:00] culturen tussen twee werelden...
Ze zeggen toch vaak, in elk dorp zijn er drie dingen te vinden. Een kerk, een snackbar en een Chinees-Indisch restaurant. Ergens klopt dat misschien ook wel. Want voor heel veel Nederlanders was het eten bij een Chinees-Indisch restaurant... de eerste ervaring om überhaupt uit eten te gaan.
Even terug naar collega Mathilde Die de filmprojecten weer heeft aangezet. Ik heb bij ons in het archief nog een mooie film gevonden... die ik leuk vind om even met je te bekijken. Het is een film uit Berchem, opgenomen in 1983. En we lopen als het ware met een camera door de straten van Berchem in dat jaar.
Ah ja, we zien allerlei huizen, de auto's van toen. Maar ook heel veel gevels van winkels en van de horeca die er toen zat. Hier zie je de vishandel [00:14:00] met een mooi krijtbord buiten waarop staat ze zijn er weer, de Hollandse Nieuwe. En dan draait de camera en zien we de meubelmaker. En dan lopen we nog iets verder de straat in en dan zien we het bord van Café Bar Den Becker frituur Met reclame voor Coca-Cola, Camel en Skool.
En dan, hé, daar is-ie. Het Chinees-Indisch restaurant Purnama. Ja, mooi. En vervolgens draait de camera nog iets verder. En daar zie je de kerktoren. De komst van hun eetcultuur liet Brabant proeven dat er meer was dan aardappels groenten en een stukje vlees. Met stokjes in plaats van een vork kwam er iets nieuws op het bord.
En via dat bord schoof ongemerkt ook een andere wereld aan tafel. Andere smaken, andere verhalen en een andere manier van samen zijn. Ik denk dat het Chinese-Indische restaurant als [00:15:00] Nederlands immaterieel erfgoed heel veel heeft gebracht voor de Nederlandse samenleving. Dus een introductie aan uit eten gaan, maar ook het op zondag open zijn en ook het afhalen, concept afhalen.
Maar het was ook een soort van een exotisch uitstapje want je waant je dan even heel ergens anders, met de rode lampionnen en de poedabeeltjes en ja, het is een soort van Noemen ze chinoiserie, alsof je heel eventjes in China bent, in je eigen dorp. Dus ja, die hele ervaring denk ik dat dat toch wel een bijzonder iets is.
Zonder het te beseffen liet het ook iets zien van een cultuur die ineens niet ver weg was, maar gewoon om de hoek Want zoals jullie al zegt, voor veel Brabanders werd het Chinees-Indisch restaurant [00:16:00] hun eerste uit eten ervaring. Een andere cultuur die langzaam maar blijvend deel werd van het Brabantse leven.
Blijvend deel van de Nederlandse samenleving. Inmiddels zelfs officieel erfgoed en op die manier ook te zien. In een echt Chinees-Indisch restaurant in het Nederlands Openluchtmuseum. ...zeker een belangrijk stuk erkenning van de Chinese gemeenschap... ...die toch met heel veel bloed zweet en tranen dit enorm bijzonder fenomeen hebben neer weten te zetten...
...en dat het eigenlijk niet meer weg te denken is uit het Nederlands straatbeeld. Dus als mensen zeggen ja, Chinezen zijn niet geïntegreerd ja maar hoezo niet dan?
[00:17:00] Wanneer noem je eigenlijk iets integratie? Is het aanpassen van de een of juist erkenning door de ander? Zit het in verbondenheid aan beide kanten of misschien wel in iets heel kleins zoals die zachte G die soms diep in je verborgen zit, ook bij Julie, dat hoor je zo nog wel. Wat vormt je identiteit, je afkomst, je omgeving, de verhalen die je jezelf vertelt of die anderen over jou vertellen?
Het is Nederlandse erfgoed geworden. En wie staan daar dan in die zaken? Ja toch niet jij en ik, weet je wel. Dus dat zijn toch wel echt de Chinese Nederlanders. Ja, want is dat ook zo? Zie jij jezelf als Chinese Nederlander Of zie je je gewoon als Nederlander Of nog als Brabantse Nederlander
Nou ja, [00:18:00] dat vind ik altijd een moeilijke vraag. Want je nationaliteit is een stukje administratie, om mensen te kunnen categoriseren zeg maar. Nou, laat ik het zo zeggen. Ik ben heel erg blij dat ik in Nederland ben geboren en dat ik Chinese roots heb. En dat ik van beide werelden gewoon hele goede dingen mee kan nemen om mezelf te kunnen uiten.
Ja, ja.
Ik heb altijd juist kracht gevonden in het feit dat ik... Wat dat betreft anders ben tussen aanhalingstekens. Dat ik Marokkaanse roots heb, dat ik islamitisch ben. En ik zie dat als rijkdom. Je hoort hier de stem van acteur Nasreddin Tjar, die je [00:19:00] misschien kent van Shoe Shoe of Tirsa of Mokra Mafia. De ouders van Nasreddin hadden geen restaurant, maar kwamen, net zoals zoveel vanuit een ander land naar Nederland.
Nasserdine werd geboren in Steenbergen en daar groeide hij op. Voetbalde bij de lokale club, had een bijbaantje in de supermarkt en is dus gewoon. Brabander met zijn familie wordt dus niet alleen in, maar ook buiten Brabant. En twee jaar geleden sprak ik hem voor onze podcast. De parallellen en de overeenkomsten tussen wat hij toen zei en wat jullie nu verwoordt die zijn onmiskenbaar.
Zo laten zien hoe persoonlijk deze verhalen zijn. En tegelijkertijd hoe herkenbaar, hoe universeel. En daar ging het allemaal om. Allemaal angst werd er letterlijk geïnjecteerd in de samenleving. Ja, dat is pijnlijk en kwalijk ook. [00:20:00] Na die woorden van Nassadin vraag ik me af... Hoe zit het bij jullie? Nou, tijdens corona heb ik er in ieder geval heel veel last van gehad.
In zoverre dat ik bijna de straat niet meer op durfde. Er was vrij veel agressie. Tegen Aziatisch uitziende mensen, het maakte niet eens uit of je wel of niet Chinees was. Je bent Aziatisch, dan ging men er vanzelf vanuit. Dat je dan Chinees bent en dan krijg dus corona naar je hoofd geslingerd en dat soort zaken Alsof jij dan de oorzaak bent geweest.
Dus dat was echt niet leuk. Nu is het weer, nou ja het blijft toch altijd wel door microagressies en dergelijke blijft het altijd nog wel. Ik bedoel, laatst liep ik over straat en hoorde ik opeens ching chong en dan denk ik ook van ja, ja, ja, ja, [00:21:00] waarom weet je wel? Dus daarom ben ik ook heel erg blij dat organisaties zoals een Pan-Asian Collective en een Asian Raisin er zijn om daar gewoon wel echt heel veel...
Aandacht aan te besteden, om dat ook echt aan te kaarten van helaas dit is gebeurd en dat is niet oké om mensen gewoon hoe heet, to educate, op te voeden inderdaad. En ik vind het jammer dat dat nodig is Ontzettend jammer, maar goed dat het gebeurt.
Want wat weten we nu echt van onze Chinese medeburgers? De [00:22:00] problemen waar ze tegenaan lopen, de discriminatie. Vaak blijft ons beeld hangen bij hun restaurants. Jarenlang waren die niet weg te denken uit het straatbeeld, maar wat begon als een succesverhaal, raakte langzaam uit de tijd. De generatie die het restaurant als hun levenswerk zag, die verdwijnt.
En hun kinderen kiezen steeds vaker voor een ander leven, dat niet alleen om werken draait. En ook consumenten maken andere keuzes Ze kiezen voor sushi of pokeballs of andere snelle wokgerechten. En zo verdwijnt het Chinese-Indische restaurant niet met een klap, maar met een zachte aftocht. En met het sluiten van die deuren verdwijnen ook de verhalen.
Toen de vader van Julie zijn restaurant sloot, was dat voor haar aanleiding om die film te maken. Om dat verhaal vast te houden en te delen met een breed publiek Want er zit er nog altijd verborgen geschiedenis in. En soms zelfs verrassend nauw [00:23:00] verbonden met Brabant. Word je ooit aangesproken op je zachte G of heb je die niet meer?
Nou, volgens mij heb ik die niet. Maar volgens mij als ik nu met jou zou praten komt die weer langzaam terug. Ja, hoor ik toch niet. Ja het komt dat langzaam terug. Ja want voelde jij Brabant Ja, zeker. Nou, een leuk voorbeeld is, ik ging naar Amsterdam om studeren en het eerste wat mensen tegen mij zeiden tijdens de introductie week was, hé jij komt zeker uit Brabant hè?
Ik zei, nee, hoezo? Toen dacht ik, oh ja. Draag jij nog iets Brabants in je mee, dat je denkt, oh dat is misschien trouwens wel een tik dik uit... Nou, misschien een worstenbroodje, stiekem. Boven de rivieren is het voornamelijk het salsijsbroodje. Maar stiekem vind ik het worstenbroodje nog wel steeds heel lekker.
Hoe zat het nou met die babi panggang?
Ja, [00:24:00] nou, die is dus... Nou ja, de saus van de babi pangang, die wij allemaal zo goed kennen, die is dus ontstaan in Eindhoven. En om specifiek te zijn in restaurant Pomlaai. Ja, je hoort het goed. Babi pangang is typisch Brabants. Zo Brabants als worstenbrood. Babi pangang betekent letterlijk geroosterd varken en is bekend om dat geroosterde vlees in een zoetzure rood-oranje saus.
Daar is niets Chinees aan. In het Stratumseind, dat was in de late jaren 50, was de eigenaar van Pomlai bezig met een saus voor de Bawi Pangang. Want de saus was in eerste instantie bestond dat uit... Zwarte gefermenteerde sojabonen-saus, [00:25:00] maar dat vonden de gasten niet zo lekker. En op een gegeven moment is hij gaan experimenteren van, goh, ja, hoe kan ik het zo maken dat de mensen het wel lekker vinden?
Dus hij kwam erachter dat Nederlanders zoet-zuur heel erg lekker vonden. Dus tweakte hij zijn saus continu, maar hij liet de klanten ook proeven, de verschillende versies, totdat de saus die wij vandaag de dag Kennen, totdat hij tot die versie kwam en zo is dat eigenlijk gegaan. En dat gerecht werd een succes, zodanig dat verschillende restauranteigenaren van Chinese-Indische restaurants uit heel het land naar Pomlai gingen om de saus te proeven en om dat dan zelf weer na te maken in hun eigen restaurant.
Dus het populaire babi panggang heeft een Brabantse ontstaansgeschiedenis. Bedacht in de keuken van een Chinees-Indisch restaurant in [00:26:00] Eindhoven. Aangepast aan de smaak van onze streek. Wanneer had jij het voor het laatst? Nou, ik heb het nog nooit gegeten. Ja, ik heb heel veel woorden van Babi Pangang voorbij zien komen en op dag vroeg ik aan mijn vader van ja wat is dat?
Toen zei hij dus, is niet lekker is voor de Hollanders en dat is altijd bijgebleven en daarom heb ik het eigenlijk nooit gegeten.
Misschien zegt Babi Pangang wel meer over Brabant dan over China. Over hoe smaken, mensen en culturen hier samenkomen. Hoe zij zich aanpassen en iets nieuws vormen. Net zoals de Chinezen die begin vorige eeuw hier naartoe kwamen en die hun plek vonden in Brabant. Met verwondering, herkenning en soms ook [00:27:00] afstand.
In het begin... Toen ik überhaupt aan het draaien was met met de film en heel vaak bij hem over de vloer kwam met de camera en mensen die en continu nog dingen aan hem ging vragen Ik denk dat hij dat best wel lastig vond dat is ze weer met die camera en wat is ze nou aan het filmen. En dan probeerde ik uit te leggen van goh een Chinees-Indisch restaurant dat is nu immaterieel erfgoed geworden, maar goed, mijn Chinees is dan ook weer niet goed genoeg om dat goed uit te leggen.
Dus dat kwam me dan ook weer een beetje moeilijk uit en dan zag ik hem heel moeilijk kijken naar me. Hij dacht alleen maar. Dat film maken, dat is een hobby van haar. Dat zei hij dan ook altijd tegen mensen. Ja, dat is een hobby. En maar ik denk... Dat was voordat je Cordon Ramsay had genoemd. Maar ik denk naarmate de film vorderde en er steeds meer aandacht kwam ook voor het Chinees-Indische restaurant [00:28:00] en dat soort zaken, dat hij toch wel een beetje begon te denken van hmm, misschien is hier toch wel iets Een soort van belangrijk schande of zo.
En in de film heb ik op een gegeven moment ook een gesprek met hem. Een heel emotioneel gesprek. Ik ga niet te veel verklappen. Ja, dan zeg ik in ieder geval tegen hem dat ik blij ben dat hij een Chinees-Indisch restaurant heeft gehad. Terwijl ik dat vroeger heel velend vond en ik me daarvoor schaamde.
En dat ik daar nu trots op ben dat hij dat heeft gehad. En dat het nu eigenlijk een heel belangrijk onderdeel is van de Nederlandse maatschappij. Ja, toen zag ik hem ook toch wel een beetje emotioneel worden. En toen dacht ik, ja, volgens mij vindt hij dat dan wel oké. In het restaurant wordt veel en lang gewerkt.
En veel minder gepraat. Met het maken van de documentaire Meer dan Babi Pangang is daar verandering in gekomen. Het is de eerste stap [00:29:00] om meer verhalen vast te leggen Meer dan alleen archiefstukken ons kunnen vertellen. Hoewel ook dat meer behelst... Dan alleen administratie. Wacht even, wat? Terug naar het archiefstuk waarmee ik het gesprek met Julie begon.
Dat archiefstuk waardoor zij zo werd verrast. Is dit echt van... Ik herken het niet, maar als ik de naam lees krijg ik gewoon kippenvel. Dat komt uit het handelsregister. Dit is een restaurant... De inschrijving... Van restaurant Lotus in Sint-Oederode. Julie bladert door een map. Kijk hoor. Op de buitenkant staat Lotus Sint-Oederode en daaronder een groot stempel.
Doorgehaald dossier. Dit is ook weer een hele andere... Met daarin voorgedrukte formulieren die keurig met de hand zijn ingevuld. De handelsnaam, [00:30:00] tijdstip van vestiging der onderneming... En dan? Ja, dit is hem. Dit is mijn vader. Ja, heel goed. Nou ja. Ja, dit is heel bijzonder. Ik heb namelijk in mijn onderzoek ook geprobeerd te zoeken naar...
wanneer het precies werd geopend en dergelijke, maar ik kon het gewoon niet vinden. Dus ik vind het echt heel erg leuk om dit te zien. 82. Nou, dit is wel echt heel leuk om te zien. Archiefonderzoek gaat lang niet altijd over namen jaartallen of feiten. Ja, Floristraat 49, daar wonen we. Veel vaker gaat het over familie.
Ja, dit is hem. Dit is mijn vader. En identiteit. Ik zou dit namelijk ook heel graag aan mijn vader willen laten zien. Van kijk. En dan wordt ook iets administratiefs als een handelsregister, heel persoonlijk. Een tastbaar houvast [00:31:00] En hou vast dat je vertelt over jezelf, over wie je bent, waar je vandaan komt, waar je deel van uitmaakt.
Wie nu op zoek gaat naar sporen van deze Chinese restaurants, komt uit bij dit archief. Enkel bij dit archief. Dus wat moet er meer worden bewaard om het hele verhaal te vertellen? Wat missen we? Ik denk toch het verhaal van de Chinese gemeenschap die naar Nederland is gekomen. En hoe zijn ze dan in Brabant terecht gekomen.
Dus daar kun je denk ik wel een mooie brug mee maken om het grotere verhaal te vertellen. Want ja, mijn ouders zijn ook specifiek naar Sint-Oederhoudeg gegaan. Hoe komt die keuze tot stand? Ja, ik denk dat [00:32:00] het, want als je alleen foto's ziet en je hebt er geen context bij, dan valt het weer een beetje plat.
In onze archieven vinden we nu nog niets over het keihard werken in deze restaurants, zonder te dromen. Niets over die zogenaamde grapjes van klanten die ongemakkelijk werden weggelachen. Niets over kinderen. Die sliepen onder de toonbank. Deze restaurants en hun uitbaters waren van groot belang voor de ontwikkeling van Brabant.
Ze brachten ander eten andere culturen en maakten uit eten gaan en afhalen voor weinig geld mogelijk, zelfs op zondag. Ze zorgden voor meer diversiteit op ons bord, in onze straten en daarmee in onze cultuur. Het is tijd dat we dat ook zo onthouden en terugvinden in onze archieven. Niet alleen in het [00:33:00] handelsregister, want dan missen we het verhaal achter deze gemeenschap Over die migratie over hoop en hard werken.
Over mensen die hun eigen toekomst opbouwden en zich aanpasten en stand hielden Ondanks alles. Over hun pijn, de uitsluiting en schaamte. Het complete verhaal.
Julie legt verhaal van haar familie vast. En wellicht draag jij ook zo'n verhaal bij je. Persoonlijk, prawans en de moeite waard om het te bewaren. Laat van je horen. In hoeverre verschilt een documentaire maken met het maken van een goed gerecht? Het maken van een goed gerecht is net iets makkelijker. Je kan er minder sponsoren en financiën bij kijken.[00:34:00] 
Verhalen komen pas echt tot leven als er iemand is die naast luistert bedankt dat jij dat deed mijn grote dank gaat uiteraard naar jullie en g en ook naar mijn collega's die achter de schermen hebben meegewerkt wie dat allemaal zijn vind je terug in de show notes samen met de archiefbronnen die we voor deze aflevering hebben geraadpleegd En een linkje naar de podcast die we eerder met Nassadine Char maakten.
Je hoorde hier een fragment uit. Dat is een gesprek dat mij altijd is bijgebleven Dus ik zou zeggen, luister hem vooral even terug. En dacht jij trouwens dat Guus Meeuwis het Brabants volkslied schreef? Dan hebben wij nieuws voor [00:35:00] jou. Volgende keer hoor je het enige echte volkslied van Brabants.
Inclusief het verhaal van de schrijver ervan. Een import Tilburger die heeft ervoor gezorgd dat die krachten wel werden gebundeld. Dus ja, grondlegger van Brabant, zeker. Ja, dus graag tot de volgende keer.